Shakespeare tiyatrosu kahraman ya da majör karakter denebilecek, akıllardan silinmeyen sayısız oyun kişisi çıkarmış olmasına karşın, bu oyun kişilerinden herhangi birine “kim” sorusunu sorduğumuzda, karşımıza koca bir roller, jestler, edimler, işlevler, etkilenişler, dönüşümler, nihayet devingen bir ilişkiler ağı çıkar. Bir oyun kişisinde onu kendisiyle özdeş (identical) kılan sabit bir ayırıcı özellikler toplamına, o kişiyi o kişi yapan cevhere ulaşmaya çalıştıkça bizi diğer oyun kişilerinden oluşan o kalabalık etkilenişler ağına, saf ilişkisellik denebilecek o oyuna geri atar ve resmen elimizi boş gönderir Shakespeare. Bir Shakespeare oyunu/metni kahraman veya majör karakter merkezinde bütünlüğünü kuran bir yapı olmadığı gibi, tek tek oyun kişilerini o yapı içinde bir arada tutan, yani birer tekillik haline getiren şey de onların değişmez tözleri, özellikleri ya da özdeşlik olarak kimlikleri değildir. Bir oyun kişisi diğerleriyle oynanan, onu diğerlerine ve kendiliğine bağlayan, diğerleriyle etkileşime sokarak değiştiren ve özdeşleştiren, ötekileştiren ve kimliklendiren, kısaca hareket ve dönüşüm halinde tutan bir oyunun (bakış, dil, mübadele oyununun) içinde bir kişidir ancak, ki Shakespeare’de teatral uzam da maddi toplumsal dünyaya bu oyun farkındalığıyla bakış atar, ona oyunsuluğun ışığını düşürür. “Sözleşme,” “senet,” “mukavele,” “bağ,” “ilişki” anlamındaki bond sözcüğü Shakespeare’de bu oyunu dolayımlayan asal terim olarak karşımıza çıkar. Dört oturumluk seminerde, Shakespeare’in iki oyununda kimliklenmeyi ve ötekileşmeyi belirleyen bağlar problemini dönemin siyasi, iktisadi, hukuki, ticari, dini, manevi kurumlarını ve özne üretici deneyim biçimlerini devreye sokarak, yani Shakespeare

tiyatrosunun bizzat bakış attığı ve bizi de gözlemlemeye çağırdığı modern beşeri dünyayla, o oyun sahnesiyle irtibatlandırarak ele almaya çalışacağız.

1. Venedik Taciri, çev.&haz. Emine Ayhan, Alfa, 2019

2. Şirret Evcilleşmesi, çev.&haz. Emine Ayhan, Alfa, 2021